NS Đỗ Hồng Quân: Ngành GTVT tri ân nhạc sỹ có tác phẩm đi cùng năm tháng là ứng xử rất văn hóa.
“Phải chăng đó là văn hóa của cả một ngành nghề với đặc thù đi trước mở đường nhưng không quên tri ân những gì đã qua. Giống như một con tàu lao về phía trước nhưng vẫn thương nhớ những nhà ga, và mỗi hành trình đều là đi để rồi trở về”, Nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Hội Nhạc sỹ Việt Nam chia sẻ với Báo Giao thông.
Nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân.
Bây giờ người ta thường nghĩ xuôi, ít ai làm ngược
Khi được mời tham gia Hội đồng thẩm định nghệ thuật cho một chương trình vinh danh các ca khúc, các nhạc sỹ viết về ngành GTVT, ông nghĩ gì?
Tôi bất ngờ. Quả thực bây giờ người ta thường nghĩ xuôi, hướng tới tương lai, ít ai làm ngược, ít khi nhìn lại chặng đường đã qua. Hôm nay, ngành GTVT tri ân các nhạc sỹ có những tác phẩm đi cùng những năm tháng hào hùng của ngành là một thái độ ứng xử rất văn hóa. Nó làm tôi thấy ấm lòng. Các nhạc sỹ khác chắc cũng thế. Đây là nguồn động viên lớn với những người làm âm nhạc, nó cũng đúng với chân lý “có tài năng, có cống hiến, sẽ có lúc được ghi nhận”. Và tôi nghĩ cách ứng xử này có giá trị hơn nhiều giá trị tiền mặt của giải thưởng mà ngành trao cho các nhạc sỹ.
Ông thấy thế nào về kết quả bình chọn 10 ca khúc được yêu thích nhất về ngành GTVT do độc giả của Báo Giao thông bình chọn?
Tôi thấy những tác phẩm xứng đáng đã được nêu tên. Thực ra, một trong những khó khăn đối với các thành viên Hội đồng thẩm định nghệ thuật của chương trình là số lượng bài hát về GTVT quá lớn, quá xuất sắc, để lựa chọn ra một số bài hay hơn hẳn những bài khác là rất khó. Mỗi giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc đều có những bài ca bất hủ về những con đường, những con người anh dũng không tiếc tuổi thanh xuân, xương máu để bảo vệ và xây dựng tổ quốc. Chúng ta có thể dùng âm nhạc trong các ca khúc để vẽ nên một chặng đường lịch sử của ngành GTVT trong kháng chiến.
Có nhiều ca khúc đã vang lên trên đường hành quân, trên đôi môi của những người con gái đang phá bom thông đường giữa mưa bom đạn lửa…
10 ca khúc được yêu thích nhất do độc giả Báo Giao thông bình chọn
Bài ca giao thông vận tải
Nhạc và lời: Hoàng Vân
Bến cảng quê hương tôi
Nhạc và lời: Hồ Bắc
Chào em cô gái Lam Hồng
Nhạc và lời: Ánh Dương
Cô gái mở đường
Nhạc và lời: Xuân Giao
Đường tàu mùa xuân
Nhạc và lời: Phạm Minh Tuấn
Đường Trường Sơn xe anh qua
Nhạc và lời: Văn Dung
Đường tôi đi dài theo đất nước
Nhạc và lời: Vũ Trọng Hối
Tàu anh qua núi
Nhạc và lời: Phan Lạc Hoa
Từ một ngã tư đường phố
Nhạc và lời: Phạm Tuyên
Vui mở đường
Nhạc và lời: Đỗ Nhuận
Bên cạnh đó, có những ca khúc là đường tàu mùa xuân, là tình yêu trên bến cảng… của cả một thế hệ đang hăng say xây dựng tổ quốc.Rất khó để so sánh bài nào hay hơn và tôi tâm đắc với cách làm việc của Ban tổ chức. Đó là xuất phát từ những đề cử của các cơ quan đơn vị trong ngành giao thông, hội đồng thẩm định lọc ra ca khúc có chất lượng, được yêu thích để ngành GTVT đăng vào tuyển chọn 70 ca khúc về ngành. Từ đó, lại chọn ra 15 ca khúc để đăng tải trên Báo Giao thông điện tử để cán bộ công nhân viên trong ngành và cả những độc giả ngoài ngành nghe và bình chọn ra 10 ca khúc mà họ yêu thích nhất.
Cái đích cuối cùng mà cả người sáng tác lẫn người nghe cùng hướng đến đó là tác phẩm ấy đã ở trong lòng công chúng như thế nào, đã có giá trị tinh thần ra sao. Và tôi thấy hài lòng với kết quả được công bố.
Ngay sau chương trình vinh danh 10 ca khúc về ngành GTVT được yêu thích này, Bộ GTVT phối hợp với Hội Nhạc sỹ đã phát động cuộc vận động sáng tác ca khúc mới về ngành GTVT. Cá nhân ông có cho rằng cuộc vận động sẽ tạo một “cú hích” đủ để có được những tác phẩm in đậm trong lòng công chúng như Bài ca giao thông vận tải, Tàu anh qua núi, Bến cảng quê hương tôi… hay không?
Tôi tin chất liệu phong phú trong hoạt động GTVT hôm nay sẽ gợi lên được nhiều cảm xúc khác nhau cho người nhạc sỹ và chúng ta sẽ có được những tác phẩm hay. Cuộc vận động sáng tác sẽ khiến người nhạc sỹ chủ động va đập với thực tế để thai nghén được những ca khúc từ những gì dung dị, sâu sắc nhất.
Ca khúc hay cũng dễ “chìm nghỉm”
Nói vậy có quá tự tin không khi mà trong thời kỳ đổi mới, có rất ít những tác phẩm “đặt hàng” được công chúng biết đến và yêu thích? Có người cho rằng cả thực tế cuộc sống lẫn nhạc sỹ hôm nay đều “nhạt” hơn nhiều so với giai đoạn trước?
Điều bạn đặt ra chưa hẳn đúng nhưng cũng không hẳn sai. Đúng là có rất nhiều ngành nghề đã tổ chức những cuộc vận động sáng tác ca khúc về ngành mình nhưng rất ít tác phẩm được công chúng biết đến và ghi được dấu ấn trong đời sống nghệ thuật cũng như trong lòng độc giả.
Chúng ta thử hỏi: Vì sao ngay cả những ca khúc đoạt giải, cả những ca khúc hay được những hội đồng nghệ thuật uy tín ghi nhận nhưng vẫn chìm nghỉm trong một biển âm thanh hiện nay? Tại sao không có những ca khúc “đóng đinh” vào nền âm nhạc việt như Cô gái mở đường, Chào em cô gái Lam Hồng, Đường Trường Sơn xe anh qua?
Tôi rất vui vì đã nửa thế kỷ trôi qua mà ca khúc Bến cảng quê hương tôi vẫn được mọi người yêu quý. Việc ca khúc này vẫn được mọi người hát, được dùng đến trong thời bình cũng chính là những tình cảm ưu ái mà khán giả dành cho sáng tác của tôi. Đây là phần thưởng và niềm an ủi cho tôi ở tuổi già khi không còn sáng tác được nhiều nữa”.
Nhạc sỹ Hồ Bắc, tác giả ca khúc Bến cảng quê hương tôi
Tôi cho rằng, công chúng hiện nay không giống như trước, cái thời hàng triệu người cùng nghe đài phát thanh, cùng nghe đi nghe lại, cùng hát chung một ca khúc đã qua rồi. Giờ đây, công chúng chia thành nhiều xu hướng, người thích nhạc nhẹ, người mê dân ca, người hâm mộ nhạc rock, một số khác lại chỉ nghe nhạc Hàn…
Trong khi đó, cơ hội hiện diện cho ca khúc mới ngày càng ít đi khi người nghe có quá nhiều “bữa tiệc” âm nhạc được dọn sẵn trên internet, trên ti vi… Đó là chưa kể đến những ca khúc về ngành nghề muốn được mọi người biết đến rất cần “chất xúc tác” là được các ca sỹ nổi tiếng lăng xê. Mà bạn biết rồi đấy, những ca sỹ nổi tiếng đâu mặn mà gì với thể loại nhạc này.
Sự lan tỏa cũng cần cầu nối
Vậy những tác phẩm viết về các ngành nghề sẽ chịu phận thiệt thòi mãi hay sao, thưa ông? Tôi vẫn cho rằng những tác phẩm thật sự có giá trị thì sớm muộn cũng được công chúng biết đến và ghi nhận. Nhưng quả thật chúng ta cần tạo một môi trường thuận lợi để những tác phẩm này đến được với công chúng. Trước hết là các đoàn ca múa nhạc, các nhà hát, các kênh truyền thông lớn của nhà nước như VTV, VOV… cần có ý thức lựa chọn dàn dựng các ca khúc, mang tới cho người nghe nhạc cả nước những tác phẩm giá trị ca ngợi vẻ đẹp lao động, những giá trị nhân văn sâu sắc. Một tác phẩm chỉ được định vị giá trị khi nó có được cầu nối tới xã hội.
Theo tôi, ngay với các bộ, ngành, các tổ chức xã hội… cũng cần chủ động phát hành, quảng bá các ca khúc có giá trị về ngành nghề mình, qua đó xã hội thêm hiểu, người lao động thêm yêu ngành, yêu nghề và có khát vọng cống hiến nhiều hơn nữa. Chắc chắn khi những ca khúc hay được vang lên ngay trong các hội thi, hội diễn phong trào văn nghệ quần chúng của các bộ, ngành thì âm hưởng và sự lan tỏa của nó sẽ không chỉ dừng lại ở không gian hẹp đó.
Xin cảm ơn nhạc sỹ!